Psikoteknik Raporunda Uygulanan 12 Test

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde test cihazının uygulamasını gösteren İhlas Haber Ajansının 2019 tarihli haber videosu ve psikoteknik testinde ne sorulduğunu anlatan yazımıza bağlantı eklendi. Aynı gün norm karşılaştırmasına ilişkin anlatım, 4 sayılı Cetvelin 16. maddesindeki Türkiye geneli tek norm grubu kuralına göre düzeltildi.

Psikoteknik raporu, tek bir ölçümün değil birbirini tamamlayan 12 ayrı testin sonucudur. Dokuz bölüm zihinsel yetenekleri, iki bölüm psikomotor becerileri ölçer, son bölüm sürücünün tutum ve kişilik özelliklerini tarar. Tümü onaylı cihazda, psikolog eşliğinde uygulanır ve 60 dakika ila 90 dakika arasında tamamlanır.

Aşağıda her testin ne yaptığını, katılımcıdan ne istendiğini ve trafikteki karşılığını tek tek anlattık.

Ölçülen yetenek alanları neye göre belirleniyor

Karayolları Trafik Yönetmeliği, psiko-teknik değerlendirmede incelenecek sürücü özelliklerini sayar. Zihinsel yetenek başlığı altında dikkat, anlama ve değerlendirme, hız ve mesafe algılama, şekil algılamada görsel süreklilik, geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme ile görsel hafıza yer alır. Psikomotor başlığı altında koordinasyon düzeyi ve tepki hızı bulunur.

Cihazın test adları bu alanların uygulamaya dönüşmüş hâlidir. Merkezimizde onaylı ALG psiko-teknik cihazı kullanılır.

Cihaz ve test odası

Ölçüm, sessiz ve tek kişilik bir odada yapılır. Katılımcının önünde ekran, direksiyon ve pedallar, yanında tepki tuşları bulunur. Kulaklık yalnızca sesli uyaran içeren bölümlerde kullanılır.

Odaya cep telefonu alınmaz, ölçüm sırasında kimse yönlendirme yapmaz. Psikolog bölümler arasında yönergeyi tekrarlar ve cihazın ayarlarını kontrol eder. İlk kez teste giren sürücülerin çoğu, deneme bölümünü geçtikten sonra cihaza alışıyor. Direksiyon, pedal ve düğmelerin hangi görevde ne işe yaradığını psikoteknik testinde ne soruluyor yazısında anlattık.

Zihinsel yetenekleri ölçen testler

1. Sürekli Dikkat

Ekranın üstünde bir şekil durur, altta ona çok benzeyen şekiller sıralanır. Katılımcı, üsttekinin tıpatıp aynısını alttakiler arasından seçer. Şekiller yapı olarak aynı, yön olarak farklıdır; bu yüzden acele eden kişi hata yapar.

Bölüm uzun sürer ve kasıtlı olarak tekdüzedir. Amaç, dikkatin ilk dakikadaki düzeyini değil, son dakikadaki düzeyini görmektir.

2. Muhakeme

Soyut görsellerin arasındaki ilişki sorulur. Diziyi tamamlayan parçayı bulmak, kuralı fark etmeye dayanır. Ölçülen şey hafıza değil, gördüğünden anlamlı sonuç çıkarma becerisidir. Sonuçların nasıl okunduğunu muhakeme yeteneği testi yazısında ayrıntılandırdık.

3. Hız ve Mesafe Tahmini

Ekranda ilerleyen bir cisim, hedefe varmadan görünmez olur. Katılımcıdan, cismin aynı hızla ilerlediğini varsayarak hedefe ulaşacağı anı işaretlemesi istenir.

Sürekli erken işaretleyen kişi mesafeyi olduğundan kısa görüyor demektir; bu eğilim trafikte yakın takip biçiminde karşımıza çıkar. Ayrıntı için hız ve mesafe algılama testi yazısına bakabilirsiniz.

4. Çarpışma Tahmini

Farklı hızlarla birbirine yaklaşan iki cisim belirli bir noktada kaybolur. Katılımcı, bu cisimlerin kesişip kesişmeyeceğini ve kesişecekse nerede kesişeceğini işaretler. Aynı anda iki hareketi birden izlemeyi gerektirdiği için dikkat bölünmesine duyarlı bir bölümdür.

5. Gerçek Trafiğe İlişkin Görüş

Yol kenarından ya da araç içinden çekilmiş gerçek trafik görüntüleri izletilir. Katılımcı, bir kural ihlali ya da tehlikeli davranış gördüğü sürece tuşu basılı tutar, ihlal bittiğinde elini çeker.

Burada hem fark etme hızı hem de sürenin doğru tutulması ölçülür. Geç basmak kadar, ihlal bittikten sonra tuşu bırakmamak da kaydedilir.

Kasım 2019’da çekilen aşağıdaki haberde bu bölüm dahil cihazın bazı testleri uygulama sırasında görülüyor, videodaki merkez sayısı, istatistikler ve ceza tutarları o yıla aittir.

6. Seçici Dikkat

Ekranda birbirine benzeyen trafik işaretleri bir tablo düzeninde gösterilir. Katılımcı, aynı olan işaretleri bulup kesiştikleri kareyi işaretler. Dikkat dağıtıcı uyaranlar bilinçli olarak yerleştirilmiştir. Dikkat testi sonuçları yazısında bu bölümün çıktılarını örnekledik.

7. Görsel Algı ve Bellek

Trafik ortamında çekilmiş bir kare çok kısa süre gösterilir ve kaybolur. Ardından o kareye ilişkin sorular sorulur; kaç araç vardı, hangi renk araç sağ şeritteydi, levhada ne yazıyordu gibi.

Bu bölüm, aynaya bakıp tekrar yola döndüğünde arkadaki durumu akılda tutabilme becerisinin karşılığıdır.

8. Görsel Süreklilik

Labirent testi olarak da bilinir. Daire içine yerleştirilmiş, birbirinin üzerinden geçen yollardan biri seçilir ve yalnızca gözle takip edilerek çıkış noktası bulunur. Parmakla ya da kalemle takip edilmez. Şekil algılamada görsel süreklilik testi yazısı bu bölümü ayrıntılandırır.

9. Çevresel Görüş

Katılımcı ekrandaki bir görevi sürdürürken, yan panellerde kısa süreli uyaranlar belirir ve bunlara ayakla tepki verilir. Böylece odak noktasının dışından gelen bilginin fark edilip edilmediği ölçülür.

Motosiklet ve yaya kazalarının bir bölümü, bu alandaki daralmayla ilişkilidir. Geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme testi yazısında sonuçların nasıl yorumlandığını anlattık.

Psikomotor yetenekleri ölçen testler

10. Koordinasyon

Ekranda yol ve araç görüntüsü vardır. Hız otomatik ilerler, katılımcıdan yalnızca direksiyonla şeritte dengeli kalması istenir. Yol daraldıkça ve viraj sıklaştıkça düzeltme sayısı artar.

Kaydedilen değer, şerit dışına çıkılan süre ile düzeltme hareketlerinin ne kadar isabetli olduğudur. Ayrıntı koordinasyon düzeyi testi yazısında.

11. Tepki Hızı

Farklı renk, şekil ve seslerde uyaranlar belirir. Bazılarına elle, bazılarına ayakla yanıt verilir, bazılarında ise hiçbir tuşa basılmaması gerekir. Bu son grup, acele edip yanlış tepki veren kişiyi ayırt eder.

Ölçülen iki değer var, tepkinin süresi ve doğruluğu. Çok hızlı ama hatalı tepki, yavaş ama doğru tepkiden daha iyi bir sonuç üretmez. Tepki hızı testi sonuçları yazısı bu dengeyi örnekliyor.

Kişilik bölümü

12. Kişilik

Son bölümde katılımcıya kendisini tanımlayan ifadeler sunulur ve her ifadeyi ne ölçüde karşıladığını derecelendirmesi istenir. Sorular sabır, kurallara uyum, risk alma eğilimi, öfke kontrolü ve sorumluluk gibi başlıkları kapsar.

Süre sınırı yoktur. Ölçek, birbirini doğrulayan sorular içerdiği için tutarsız yanıtlar kayda geçer. Bu nedenle “beğenilecek” yanıt aramak yerine dürüst yanıt vermek gerekir.

Uygulama düzeni ve süre

Testler sabit bir sırayla uygulanır. Dikkat gerektiren bölümler arasına psikomotor bölümler yerleştirilir, böylece yorgunluk tek bir alanda birikmez. Her bölümün başında deneme yapılır ve yönerge anlaşılana kadar tekrarlanır.

Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Bölümler arasında kısa aralar verilir.

Sonuçlar nasıl okunuyor

Cihaz her bölüm için ham veri üretir. Doğru yanıt sayısı, hata sayısı, tepki süresi ve tepkilerin dağılımı ayrı kaydedilir. Bu sayılar, cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılarak yorumlanır; değerlendirmeyi Psikolog Ceylan DEMİR yürütür.

Karşılaştırmanın nedeni basit. Milisaniye cinsinden bir tepki süresi ya da bir hata sayısı tek başına iyi ya da kötü diye okunamaz. 4 sayılı Cetvel bu karşılaştırmanın Türkiye genelinden elde edilmiş tek bir norm grubuyla yapılmasını ve sonucun persentil ile T değeri olarak gösterilmesini ister.

Rapor psikolog imzasıyla düzenlenir. Geçerli hâle gelmesi için devlet ya da özel hastanede psikiyatri hekimine onaylatılması gerekir; onay belirlenen sürede yaptırılmazsa 6 ay boyunca yeniden test alınamaz. Sonuçların yorumu için test sonuçlarının değerlendirilmesi yazısına bakabilirsiniz.

Uygulamada sık karşılaşılan üç durum

Yönergeyi anlamadan başlamak. Deneme bölümü bunun için var. Anlamadığınız bir nokta varsa tekrar isteyin, asıl ölçüm siz hazır olduğunuzu söylemeden başlamaz.

Acele etmek. Birkaç bölümde hız ölçülüyor diye tüm testlerde acele edilmesi yaygın bir hata. Sürekli dikkat ve seçici dikkat bölümlerinde hız değil isabet aranır.

Gözlüğü evde unutmak. Testlerin çoğu görsel uyarana dayanır. Gözlüksüz yapılan ölçüm günlük sürüş koşullarını yansıtmaz, bu yüzden randevu ertelenebilir.

Teste hazırlık

Dinlenmiş gelin. Uykusuzluk, dikkat ve tepki gerektiren bölümlerde performansı gözle görülür biçimde düşürür. Değerlendirme öncesinde alkol alınmaz. Gözlük ya da lens kullanıyorsanız teste onunla girin. Sürekli kullandığınız bir ilaç varsa başlamadan önce psikoloğa bildirin.

Ticari sürücüler için kimlik ve ehliyet fotokopisi yeterli. Sürücü belgesi iadesi kapsamında gelenler kimlik fotokopisi, ceza tutanağının aslı ile fotokopisini ve 2 vesikalık fotoğraf getirir.

Merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır. Randevu için 0549 493 42 43 numarasını arayabilir ya da iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org