Dikkat Testi Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu Sürekli ve seçici dikkat bölümlerini karşılaştıran tablo, rapor sonrası süreler ve birlikte okunan testlere bağlantılar eklendi. 24 Eylül 2026 tarihinde norm karşılaştırmasına ilişkin anlatım, 4 sayılı Cetvelin 16. maddesindeki Türkiye geneli tek norm grubu kuralına göre düzeltildi.

Dikkat, psiko-teknik değerlendirmede incelenen zihinsel yeteneklerin başında gelir. Karayolları Trafik Yönetmeliği, sürücünün çok sayıda uyaran arasından kritik olanlara yönelebilmesini ve bu uyaranları seçici algıyla fark edebilmesini ölçmeyi şart koşar.

Dikkat testi neyi ölçer?

Değerlendirmede dikkat iki yönüyle incelenir. Sürekli dikkat, tek bir görev üzerinde ara vermeden odaklanabilmeyi gösterir. Seçici dikkat ise birbirine benzeyen uyaranlar arasından hedef olanı ayırt edebilmeyi ölçer. Trafikte her iki yön de gereklidir; uzun yolda odağın korunması kadar, levhalar ve araçlar arasından önemli olanı fark edebilmek de güvenli sürüşün parçasıdır.

Dikkat testi ALG cihazında nasıl uygulanır?

Ölçüm, onaylı ALG psiko-teknik cihazında psikolog eşliğinde yapılır. Sürekli dikkat bölümünde ekranın üst tarafındaki şeklin aynısı, alttaki benzer şekiller arasından bulunur; şekiller yapı olarak benzer, yön olarak farklıdır. Seçici dikkat bölümünde ise ekranda birbirine yakın trafik işaretleri gösterilir ve aynı olan işaretlerin kesiştiği nokta işaretlenir.

Yanıtlar dokunmatik ekran ve düğmelerle verilir, bilgisayar bilgisi gerekmez. Her bölümden önce kısa bir deneme yapılır ve yönerge anlaşılmadıysa tekrarlanır. Dikkat testleri, merkezimizde uygulanan 12 psikoteknik testinden ikisidir ve tüm değerlendirme kişinin algı ve refleksine göre 60 dakika ila 90 dakika sürer.

İki dikkat bölümüne kısa bakış

Dikkat testi sonuçları nasıl okunur?

Cihaz yalnızca ölçüm verisi üretir, yorum psikoloğa aittir. Sonuçlar okunurken şu noktalara bakılır.

• Atlanan uyaranlar ve yanlış alarmlar - Hedefin fark edilememesi ile hedef olmayan bir uyarana tepki verilmesi farklı anlamlar taşır ve ayrı ayrı değerlendirilir.
• Tepki sürelerinin tutarlılığı - Sürelerin test boyunca benzer seyretmesi dikkatin sürekliliğini gösterir; büyük dalgalanmalar ayrıca incelenir.
• Sağ ve sol uyaranların dağılımı - Hataların bir tarafta yoğunlaşması, geniş görüş alanı sonuçlarıyla birlikte yorumlanır.
• Hız ile doğruluğun dengesi - Hızlı ve hatasız ya da yavaş ve hatasız performans güvenli kabul edilir; hızlı ve hatalı performans risk göstergesidir.

Ham veriler, cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır. 4 sayılı Cetvel bu karşılaştırmanın Türkiye genelinden elde edilmiş tek bir norm grubuyla yapılmasını ister. Norm değerleri cihaza tanımlıdır ve sürücüye ayrı bir puan olarak verilmez.

Dikkatin gerçek trafikteki karşılığı

Sürekli dikkat, uzun yolda ve monoton bir güzergâhta odağın korunmasıyla ilgilidir. Otoyolda saatlerce aynı manzarayı gören bir sürücünün dikkatinin dağılması, tehlikeyi geç fark etmesine yol açabilir. Seçici dikkat ise yoğun kavşaklarda, gece far ışıkları arasında ya da çok sayıda levhanın bulunduğu noktalarda önem kazanır. Ticari araç kullanan sürücülerde her iki dikkat türü de uzun süreli sürüş nedeniyle ayrıca değerlendirilir.

Dikkat sonucu hangi testlerle birlikte okunur?

Psikoloğumuz dikkat sonucunu tek başına yorumlamaz, özellikle şu ölçümlerle yan yana koyar.

• Geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme testi - hataların bir tarafta toplanıp toplanmadığını görmek için.
• Tepki hızı testi - hızlı ama hatalı yanıt eğiliminin iki testte de görülüp görülmediğini anlamak için.
• Şekil algılamada görsel süreklilik testi - odağın görsel karmaşa içinde de korunup korunmadığını karşılaştırmak için.
• Muhakeme yeteneği testi - dikkat hatalarının karar sürecine yansıyıp yansımadığını görmek için.

Ölçülen alanların tamamını psikoteknik testi neleri ölçer yazımızda topladık.

Sonuç sürücü için ne anlama gelir?

Dikkat sonuçları, sürücünün trafikteki uyaranları zamanında fark edip edemediği hakkında bilgi verir. Değerlendirme bir başarı sıralaması değildir; tek bir bölümdeki dalgalanma tek başına belirleyici olmaz. Psikolog, sonucu diğer testlerle birlikte ve cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerlerine göre yorumlar. Genel değerlendirme mantığını test sonuçları nasıl değerlendirilir yazımızda anlattık.

Dikkat sonucu, diğer 11 testle birlikte psikolog imzalı rapora girer ve rapor aynı gün düzenlenir. Raporla 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına başvurulur (Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 79); bu süreyi kaçıran kişi 6 ay boyunca yeniden teste kabul edilmez. Onaylanan rapor e-Devlet’e işlenir, sorgulama adımlarını e-Devlet’ten psikoteknik belgesine bakma yazımızda bulabilirsiniz. Sonuca 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edilebilir. Ticari araç sürücülerinde rapor, Karayolu Taşıma Yönetmeliği madde 34/1-e gereği 5 yıl geçerlidir.

Dikkat testine nasıl hazırlanılır?

Dikkat ölçümü uykusuzluktan en çok etkilenen bölümdür. Değerlendirmeye dinlenmiş gelin ve önceki gece uykunuzu alın. Alkol almayın; alkol odaklanmayı ve tepki süresini doğrudan etkiler. Gözlük ya da lens kullanıyorsanız mutlaka yanınızda getirin, çünkü test tamamen görsel uyaranlara dayanır. Sürekli kullandığınız bir ilaç varsa değerlendirme öncesinde psikoloğa bildirin; ayrıntılar gözlük, lens ve ilaç kullananlar yazımızda.

Uygulamada sık karşılaştığımız bir durum, sürekli dikkat bölümüne çok hızlı başlayıp bölümün ortasında temponun düşmesidir. Bölüm kasıtlı olarak tekdüze kurulduğu için kendi doğal hızınızla ilerlemek daha tutarlı bir sonuç verir. Genel hazırlık önerilerini psikoteknik testine nasıl hazırlanılır yazımızda derledik.

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi, 2022’den beri Kaynarca Mah. Şehit Mustafa Köse Sok. No 5B adresinde hizmet veriyor; Marmaray Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre, M4 Tavşantepe istasyonu yaklaşık 1,2 km uzaklıkta. Merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır, ruhsat ve belgelerimize göz atabilir, randevu sayfasından uygun saati seçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org