Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez
Güncelleme notu Yönetmelikteki özellikleri ALG cihazındaki bölümlerle eşleştiren tablo, rapor sonrası süreler ve her testin ayrıntılı yazısına bağlantılar eklendi. 24 Eylül 2026 tarihinde norm karşılaştırmasına ilişkin anlatım, 4 sayılı Cetvelin 16. maddesindeki Türkiye geneli tek norm grubu kuralına göre düzeltildi.
Kısa cevap
Psikoteknik değerlendirmede hangi sürücü özellikleri incelenir?
Pendik’te ve tüm onaylı merkezlerde yapılan psikoteknik değerlendirmede incelenen sürücü özellikleri dikkat, anlama ve değerlendirme, hız ve mesafe algılama, geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme, şekil algılamada görsel süreklilik ve görsel hafıza ile koordinasyon düzeyi ve tepki hızıdır. Kaynarca’daki Pendik Denge Psikoteknik Merkezi bu alanları onaylı ALG cihazında psikolog eşliğinde ölçer.
Kısa özet
- İncelenen sürücü özellikleri Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde tanımlanmıştır.
- Zihinsel alanda dikkat, muhakeme, algılama, görsel süreklilik ve görsel hafıza incelenir.
- Psikomotor alanda koordinasyon düzeyi ile tepki hızı ölçülür.
- Ölçümler bilgisayar destekli test yöntemleriyle ve psikolog eşliğinde yapılır.
- Her özellik için ayrı bir test uygulanır, sonuçlar bütün olarak yorumlanır.
İçindekiler
Psiko-teknik değerlendirmede hangi sürücü özelliklerinin inceleneceği merkezlerin tercihine bırakılmamıştır. Karayolları Trafik Yönetmeliği, ölçülecek alanları tek tek sayar ve bunların bilgisayar destekli test yöntemleriyle ölçülmesini şart koşar. Aşağıdaki başlıklar bu nedenle her merkezde aynıdır.
Zihinsel yetenek ve beceriler
Dikkat
Testin içindeki çok sayıda uyaran arasından yalnızca kritik olanlara yönelebilme ve sık aralıklarla gelen bu uyaranları seçici algıyla fark edebilme incelenir. Uzun ve monoton yollarda dikkatin sürekliliği güvenli sürüşün temel koşuludur.
Anlama ve değerlendirme yeteneği
Muhakeme olarak da adlandırılır. Analitik düşünmeyi gerektiren, olgulara ilişkin belirtilerden anlamlı sonuç çıkarmaya ve olaylar arasındaki ilişkileri kavramaya dayanan yazılı olmayan bir testle ölçülür.
Hız ve mesafe algılama
Hareket hâlindeki nesnelerin hızının ve hedefe olan uzaklığının kestirilmesi üzerine kurulu bir testle değerlendirilir. Amaç, sürücünün tehlike oluşturmayacak biçimde davranıp davranmadığını görmektir.
Geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme
Yaklaşık yüz kırk derecelik görüş alanı içinde, kişinin uyaranı ilk fark ettiği nokta ve o anda doğru tepki verip vermediği incelenir. Test sırasında sürücünün odak noktasında da bir görev bulunur, böylece dikkatin yalnızca çevreye yoğunlaşması önlenir.
Şekil algılamada görsel süreklilik
Şeklin kavranmasında seçici davranmayı sağlayan koşulları kesintisiz takip edebilme ve bu sırada verilen tepkilerin hızı dikkate alınır.
Görsel hafıza
Trafik ortamını içeren görüntüler ekranda çok kısa süre gösterilir. Bu görüntülere ilişkin önceden belirlenmiş ögelerin akılda tutulma kapasitesi incelenir.
Psikomotor yetenek ve beceriler
İkinci grup, algının harekete dönüşme biçimini kapsar. Koordinasyon düzeyi, el, göz ve ayak hareketlerinin uyum içinde çalışmasını gösterir. Tepki hızı ise uyaranın fark edilmesi ile tepkinin verilmesi arasındaki süreyi ve bu tepkinin doğruluğunu ortaya koyar. Bu iki alanı psikomotor yetenekler nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kişilik, tutum ve öfke
Değerlendirmenin son bölümünde sürücünün kişilik özellikleri ile trafikteki tutum ve davranış eğilimleri ele alınır. Bu bölüm süre sınırı olmadan uygulanır ve dürüst yanıt vermek esastır.
Bu özellikler ALG cihazında nasıl ölçülür?
Merkezimizde ölçümler onaylı ALG psiko-teknik cihazında, psikolog eşliğinde yapılır. Cihaz dokunmatik ekran, el düğmeleri, pedallar ve geniş görüş alanını ölçmeye yarayan yan panellerden oluşur. Her yetenek alanı için ayrı bir test uygulanır ve testlerin tamamı kişinin algı ve refleksine göre 60 dakika ila 90 dakika sürer.
Aşağıdaki tablo, yönetmelikte sayılan özelliklerin cihazdaki hangi bölümle ölçüldüğünü ve sonuçların nasıl okunduğunu anlatan yazıyı gösterir.
| Yönetmelikteki özellik | ALG cihazındaki bölüm | Ayrıntılı yazı |
|---|---|---|
| Dikkat | Sürekli dikkat, seçici dikkat | Dikkat testi sonuçları |
| Anlama ve değerlendirme | Muhakeme | Muhakeme yeteneği testi |
| Hız ve mesafe algılama | Hız ve mesafe tahmini, çarpışma tahmini | Hız ve mesafe algılama testi |
| Geniş görüş alanında uyaran fark etme | Çevresel görüş | Geniş görüş alanı testi |
| Şekil algılamada görsel süreklilik | Görsel süreklilik, labirent | Görsel süreklilik testi |
| Görsel hafıza | Görsel algı ve bellek | Uygulanan testler |
| Koordinasyon düzeyi | Koordinasyon | Koordinasyon düzeyi testi |
| Tepki hızı | Tepki hızı | Tepki hızı testi |
Cihazda bunlara ek olarak gerçek trafik görüntülerinde ihlalin fark edilmesini ölçen bir bölüm ve kişilik bölümü bulunur; böylece toplam 12 bölüm uygulanır.
Sonuç sürücü için ne anlama gelir?
Her alanın sonucu tek başına değil, diğerleriyle birlikte okunur. Örneğin dikkat ölçümündeki bir dalgalanma, geniş görüş alanı ve tepki hızı sonuçlarıyla karşılaştırılarak yorumlanır. Ham veriler cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır, değerlendirmeyi psikolog yapar ve raporu imzalar. Psikoloğumuz ham verileri tek başına bir puan olarak değil, bu norm grubuna göre konumu olarak okur; genel mantık test sonuçları nasıl değerlendirilir yazımızda.
Rapor aynı gün düzenlenir. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulması gerekir (Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 79); bu süre kaçırılırsa 6 ay boyunca yeniden teste girilemez. Sonuca 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edilebilir. Ticari araç sürücülerinde rapor, Karayolu Taşıma Yönetmeliği madde 34/1-e gereği 5 yıl geçerlidir; kimlerin rapor alması gerektiğini psikoteknik belgesi kimlere zorunludur yazımızda anlattık.
Değerlendirmeye nasıl hazırlanılır?
Ölçülen özelliklerin hepsi o günkü zindeliğinizden etkilenir. Randevudan önce şu dört noktaya dikkat edin.
- Değerlendirmeye dinlenmiş gelin ve önceki gece uykunuzu alın.
- Alkol almayın; alkol dikkat, tepki ve koordinasyon ölçümlerini birlikte bozar.
- Gözlük ya da lens kullanıyorsanız yanınızda getirin.
- Sürekli kullandığınız ilaç varsa değerlendirme öncesinde psikoloğa bildirin.
Uygulamada sık karşılaştığımız durum, uykusuz geldiğini ya da gözlüğünü unuttuğunu sürücünün ancak değerlendirme başladıktan sonra söylemesidir; bu tür durumları teste başlamadan psikoloğa iletmek ölçümün doğruluğu açısından önemlidir. Tüm öneriler psikoteknik testine nasıl hazırlanılır yazımızda.
Pendik Denge Psikoteknik Merkezi 2022’den beri Kaynarca Mah. Şehit Mustafa Köse Sok. No 5B’de hizmet veriyor; Marmaray Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre, M4 Tavşantepe istasyonu yaklaşık 1,2 km uzaklıkta. Merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır; ruhsat ve belgelerimize bakabilir, randevu sayfamızdan saat seçebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İncelenecek özellikleri merkez mi belirliyor?
Hayır, incelenecek sürücü özellikleri mevzuatla belirlenmiştir.
Karayolları Trafik Yönetmeliği hangi zihinsel ve psikomotor alanların ölçüleceğini sayar. Merkezler bu alanları ölçen onaylı test sistemlerini kullanır.
Kişilik özellikleri de inceleniyor mu?
Evet, değerlendirmeye kişilik, tutum ve öfke eğilimini ele alan bir bölüm de dâhildir.
Bu bölümde doğru ya da yanlış cevap yoktur; amaç sürücünün trafikteki davranış eğilimini anlamaktır.
Görme ya da işitme sorunu sonucu etkiler mi?
Testlerin büyük bölümü görsel uyaranlara dayandığı için gözlük ya da lens kullananların bunları yanlarında getirmesi gerekir.
Düzeltilmiş görme ile teste girmek doğru ölçüm için önemlidir. Sağlıkla ilgili özel bir durumunuz varsa değerlendirme öncesinde psikoloğa bildirin.
Bu özellikler her sürücü için aynı mı ölçülür?
Evet, ölçülen alanlar mevzuatla belirlendiği için ticari sürücü, yenileme ya da ehliyet iadesi için gelen herkes aynı bölümlerden geçer.
Sonuçlar da herkes için cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır ve psikolog tarafından yorumlanır.
Kaynaklar
Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org
