Kamyon ve TIR Şoförü Psikoteknik Raporu, SRC 3, SRC 4 ve Takograf

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin güncel metnine göre güncellendi, UETDS eşya ve şoför bildirimi ile takograf uyarması eklendi. Aynı gün Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliğinin 14. maddesine göre SRC 5 için 66 yaş sınırı ve psikoteknik şartının Karayolu Taşıma Yönetmeliği 34/1-e’den geldiği eklendi. Yine 24 Eylül 2026’da takograf kartı ve firmalar için psikoteknik rehberlerine bağlantı eklendi. Aynı gün 2918 sayılı Kanunun 7574 sayılı Kanunla değişen 46/2-e şerit kuralı ayrı başlıkta anlatıldı. Bu ihlalin yaptırımının 10.000 TL idari para cezası olduğu, belge geri alma ve psikoteknik şartı getirmediği yazıldı ve önceki “belge geri alınabilir” ifadesi düzeltildi. Ticari araçta alkol ve ölçüm reddi iptal kuralı da Kanunun 48. maddesine göre netleştirildi.

Kamyon ve TIR şoförleri psikoteknik raporu almak zorundadır. Ücret karşılığı yük taşıyan sürücü, yurt içi işlerde SRC 4, uluslararası seferlerde SRC 3 belgesinin yanında geçerli bir psikoteknik raporu taşır ve raporu 5 yılda bir yeniler. Rapor e-Devlet’te görünmüyorsa denetimde sürücü raporsuz sayılır.

Yük taşımacılığında belge yükü diğer ticari işlere göre daha ağırdır. Sürücü ehliyetine, SRC belgesine ve psikoteknik raporuna ek olarak kişiye özel bir takograf kartı taşır, tehlikeli madde taşıyorsa bir belge daha eklenir. Bu sayfa, bu belgelerin birbirine nasıl bağlandığını kamyon ve TIR şoförünün gözünden anlatıyor. B sınıfı ehliyetle kamyonet ya da panelvan kullanıyorsanız hangi yükte rapor gerektiğini panelvan ve kamyonet psikoteknik yazısında ayrıca anlattık.

SRC 3 ile SRC 4 arasındaki fark

SRC 4 yurt içi eşya ve kargo taşımacılığı içindir, eğitimi 36 ders saatidir. SRC 3 uluslararası eşya taşımacılığını kapsar ve eğitimi 41 ders saatidir. Sınır ötesine sefer yapacak sürücünün SRC 4 ile yetinmesi mümkün değildir. SRC 3 yenileme eğitiminin müfredatında bile gümrük, TIR ve kaçakçılık mevzuatına 4 ders saati ayrılır.

Psikoteknik açısından iki belge arasında fark yoktur. Aynı 12 test uygulanır, aynı rapor düzenlenir ve rapor her iki durumda da 5 yılda bir yenilenir. Değişen, SRC tarafındaki yenileme kuralıdır.

SRC 3 sahipleri için 2026’da yeni bir düzen başladı. MEB Talim ve Terbiye Kurulu, SRC 3 Yenileme Eğitimi Kurs Programı’nı 09.02.2026’da onayladı. Eğitim 31’i teorik, 4’ü uygulama olmak üzere 35 ders saatidir, bir bölümü uzaktan izlenir ve sonunda sınav yapılmaz. 15 Mart 2026’dan bu yana uzaktan derslerde çevrim içi yoklama uygulanıyor. 2003 öncesi ehliyet nedeniyle muafiyetle belge alanlar da bu yenilemeye tabidir.

SRC 3 yenilemesi ile psikoteknik yenilemesi aynı yıla denk geliyorsa ikisini aynı ay içinde planlamak, sefer takvimini bir kez bozmak demektir. Yine de biri diğerinin süresini uzatmaz, iki kaydı da ayrı ayrı kontrol etmek gerekir. SRC türlerinin tamamı için mesleki yeterlilik belgeleri yazısına bakabilirsiniz.

Firmaların sürücü dosyası

Nakliye ve lojistik firmaları işe alımda ve periyodik kontrollerde sürücüden aşağıdaki belgeleri ister. Geçerlilik sütunu, firmanın hangi tarihi takip etmesi gerektiğini gösteriyor. Belediyenin resmî tescilli kamyonunu kullanan personel için kurallar farklıdır, ayrıntılar belediye aracı şoförü psikoteknik yazısında.

Tehlikeli madde taşıyan sürücünün dosyasına SRC 5 belgesi eklenir, bu belge 5 yılda bir yenilenir. Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliğinin 14. maddesine göre SRC 5 alacak kişinin 66 yaşından gün almamış olması gerekir. Aynı madde psikoteknik raporunu saymaz, tanker şoföründen rapor Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendi gereği ayrıca istenir. ADR tank eğitimi, SRC 5’in durdurulma hâlleri ve dolum sahası kuralları tanker şoförü psikoteknik sayfasında. Firmalar için pratik yol, tabloyu her sürücü için ayrı satırda tutup bitiş tarihlerini yan yana izlemektir. Filolarda psikoteknik raporlarının aynı aylara yığıldığını sık görüyoruz; toplu planlama adımları ticari araç psikoteknik sayfasında, işverenin yükümlülükleri firmalar için psikoteknik rehberinde yer alıyor.

Dosyadaki psikoteknik tarihi denetimde doğrudan karşınıza çıkar. Geçerli raporu olmayan şoför için 4925 sayılı Kanun’un 26/1-e bendindeki idari para cezası uygulanır, 2026’da uygulamada çoğunlukla 10.666 TL ile karşılaşılır ve tutanakta yazan madde esastır. SRC’siz şoföre ayrıca 4.392 TL, onu çalıştıran işleticiye 10.666 TL ceza yazılır.

UETDS’de eşya ve şoför bildirimi

C3, K1, K3, L1, L2, N1 ve N2 belgeli firmalar, tehlikeli madde taşındığında da C1 ve K2 belgeli firmalar her taşımayı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının UETDS sistemine bildirir. Taşıma senedindeki bilgiler, gönderen ve alıcı bilgileriyle birlikte taşıma başlayıncaya kadar girilir. “Hareketten sonra birkaç saat içinde” diye dolaşan bilgi yönetmelik metniyle örtüşmüyor. Tuzla’daki organize sanayi bölgesinden sabah 06.00’da Ankara’ya çıkacak bir tırın kaydı, araç kapıdan çıkmadan tamamlanmış olmalı.

Şoför bilgisi de aynı son ana kadar, şoförün araca bineceği ve sürüşe başlayacağı noktayla birlikte yazılır. Karayolu Taşıma Yönetmeliği’nin 32. maddesine 2025’te eklenen kurala göre bu bilgi mücbir sebep dışında değiştirilemez, aynı şoför fiilen çalıştığı saatlerde başka bir taşımaya yazılamaz. Eşya taşımasında şoför bilgisi hiç girilmezse taşıma başına 10, çakışan taşımaya yazılan şoför için 30 uyarma verilir.

Uyarma sayılarının tamamı ve 2026 uyarma bedeli UETDS cezası ve uyarma yazısında, şoför bildiriminin ayrıntıları UETDS şoför bildirimi yazısında.

Takograf, sürüş süresi ve psikoteknik

Takograf kuralları doğrudan psikoteknikle ilgili değildir, ama ikisi aynı sorunun iki ucuna bakar. Takograf sürücünün ne kadar süre direksiyonda kaldığını kaydeder. Psikoteknik testi ise dikkatin ve tepki süresinin yeterli olup olmadığını ölçer. Uzun sürüşün ardından ilk zayıflayan beceriler de bunlardır.

7574 sayılı Kanun ile sürüş süresi aşımında kademeli cezalar geldi. 2026 tutarlarıyla haftalık sürüş süresini 4 saate kadar aşmak 10.000 TL, 4 ile 15 saat arasında aşmak 15.000 TL, 15 saatin üzerinde aşmak 20.000 TL cezaya konu olur. Sürücü aynı zamanda işletense ceza iki katına çıkar, araçta takograf bulundurmamanın cezası ise 75.000 TL’dir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir.

Sektörde yaygın bir alışkanlık artık doğrudan belge kaybına yol açıyor. “Bir sefer için” başkasının takograf kartıyla yola çıkan sürücünün de kartını veren sürücünün de SRC belgesi iptal edilir. Dayanak 29 Ocak 2026 tarihli ve 33152 sayılı Resmî Gazete’deki değişikliktir. SRC’si iptal edilen sürücü, psikoteknik raporu geçerli olsa bile ticari araç kullanamaz.

Kart başvurusunda psikoteknik raporu istenip istenmediğini, kartın 5 yıllık süresini ve yenileme adımlarını takograf kartı ve psikoteknik yazısında ayrıca anlattık.

Uluslararası seferde dikkat edilecekler

Yurt dışına çıkan sürücünün Türkiye’deki belgeleri sefer boyunca geçerli kalmalıdır. Psikoteknik raporunun bitiş tarihi uzun bir seferin ortasına denk geliyorsa yenilemeyi dönüşe bırakmak yerine yola çıkmadan önce yapmak gerekir. Değerlendirme yalnızca Türkiye’deki ruhsatlı merkezlerde yapıldığı için yurt dışındayken rapor yenilenemez.

Uzun seferlerde bir başka risk, belgenin yolda geri alınmasıdır. Ticari araçta beş yıl içinde alkollü araç kullanma ya da alkol ve madde ölçümünü yaptırmama ihlali toplam üç kez tespit edilirse belge iptal edilir. Uyuşturucu ya da uyarıcı madde tespitinde ise iptal ilk seferde gelir. Hangi ihlalde iade için psikoteknik istendiğini makas atma ve şerit ihlalleri ile ehliyet kaptırma ve psikoteknik sayfalarında anlattık.

Ağır taşıtlarda şerit kuralı ve psikoteknik

7574 sayılı Kanun, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 46. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendini yeniden yazdı. Bent motosiklet, otomobil, kamyonet, panelvan, minibüs ve otobüs dışındaki araçlara uygulanır, yani kamyon, çekici ve TIR bu kuralın doğrudan muhatabıdır. Aynı yönde iki şeridi olan yolda bu araçlar geçme ve dönme dışında soldaki şeridi kullanamaz. İkiden fazla şeridi olan yolda sağdan ikinci şeride yalnızca geçmek için, en sağdaki iki şeridin solunda kalan şeritlere de yalnızca sola dönmek için girilir.

Bu bendin yaptırımı idari para cezasıdır. Kanun (e) bendine uymayan sürücüye 10.000 TL ceza öngörür, tutar 7574 sayılı Kanunla 2026 için belirlendi ve sonraki yıllarda yeniden değerleme oranıyla artar. Sürücü belgesinin geri alınması ve aracın trafikten men edilmesi ise aynı maddede yalnızca makas (g), otoyolda ve şehir dışı bölünmüş yolda ters yön (j), konvoy ya da keyfi duruş (n) ile saldırı amaçlı takip için yazılmıştır. (e) bendi bu listede yer almaz.

Şerit ihlalinde psikoteknik şartı yoktur. 46. madde iadeyi psikoteknik değerlendirmeye yalnızca ters yön (j) ve saldırı amaçlı takip hâlinde bağlar. Beş yıl içinde bu madde kapsamında ikinci kez belgesi geri alınanın belgesini iptal eden kural da geri alma gerektiren ihlaller üzerinden işler, şerit cezası tek başına bu sayıma girmez. Kısacası sol şeritte yakalanan TIR şoförü cezayı öder, ehliyeti bu ihlal nedeniyle geri alınmaz ve bu ihlal için ondan psikoteknik raporu istenmez. Ticari şoför olarak 5 yılda bir yenilediği rapor ise bundan bağımsız olarak geçerliliğini korumalıdır.

Testte uzun yol sürücüsünü zorlayan bölümler

12 testin tamamı uygulanır. Kamyon ve TIR şoförü için hız ve mesafe tahmini ile çarpışma tahmini ayrı bir önem taşır, çünkü yüklü aracın durma mesafesi otomobile göre çok daha uzundur. Sürekli dikkat ve görsel süreklilik testleri de saatlerce süren tekdüze sürüşün karşılığıdır. Sonuçların nasıl yorumlandığını hız ve mesafe algılama testi yazısında bulabilirsiniz.

Seferden inip doğrudan teste gelmeyin. Gece sürüşünün ardından uykusuz yapılan bir test, tepki ve dikkat ölçümlerinde gerçek performansınızı göstermeyebilir.

Merkezimizde süreç

Denge Psikoteknik Merkezi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır; psikoteknik test yapmaya ve rapor düzenlemeye yetkilidir. Testleri Psikolog Ceylan DEMİR uygular ve raporu imzalar. ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde yapılan testler bilgisayar bilgisi gerektirmez. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Kimlik ve ehliyet fotokopisi yeterlidir.

Kaynarca’daki sokaklar dar olduğu için TIR ya da kamyonla gelmek yerine binek araç ya da toplu taşıma tercih edin. Marmaray Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre uzaklıktadır. Merkez Pazartesi - Cumartesi 09.00 - 18.00 arasında açıktır.

Rapor psikiyatri hekimine onaylatıldıktan sonra e-Devlet’e işlenir. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulmazsa altı ay boyunca yeniden test alınamaz. Sonuca katılmıyorsanız 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edebilirsiniz.

Raporu biten sürücü için adımlar psikoteknik belgesi yenileme yazısında. İBB şoför kartı yolcu taşımacılığına yönelik bir belgedir; İstanbul’da yük taşıyan sürücüler için ayrı bir düzenleme bulunur, ayrıntıları yük taşıma şoför kartı yazısında; yolcu tarafının adımları İBB şoför kartı yazısında anlatılıyor. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org