Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez
Güncelleme notu Tepki hızı ile koordinasyon bölümlerini karşılaştıran tablo, norm karşılaştırması, rapor sonrası süreler ve ilgili yazılara bağlantılar eklendi. 24 Eylül 2026 tarihinde norm karşılaştırmasına ilişkin anlatım, 4 sayılı Cetvelin 16. maddesindeki Türkiye geneli tek norm grubu kuralına göre düzeltildi.
Kısa cevap
Psikomotor yetenekler nedir?
Psikomotor yetenekler, algılanan bir uyaranın doğru ve zamanında bedensel harekete dönüştürülmesini sağlayan becerilerdir; Kaynarca’daki Pendik Denge Psikoteknik Merkezi’nde bu beceriler tepki hızı ve koordinasyon düzeyi testleriyle ölçülür. Her iki ölçüm onaylı ALG psiko-teknik cihazında psikolog eşliğinde yapılır, sonuçlar cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır.
Kısa özet
- Psikomotor yetenek, algıyı doğru ve zamanında harekete dönüştürebilme becerisidir.
- Psikoteknik değerlendirmede tepki hızı ve koordinasyon düzeyi olmak üzere iki alan ölçülür.
- Tepki hızında sürenin yanı sıra tepkinin doğruluğu da önemlidir.
- Koordinasyon, el, göz ve ayak hareketlerinin uyum içinde çalışmasını gösterir.
- Ölçüm sonuçları cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır ve psikolog tarafından yorumlanır.
İçindekiler
Psikomotor yetenek, zihinsel bir süreç ile bedensel bir hareketin birlikte çalışmasıdır. Sürücü bir uyaranı görür, bunun ne anlama geldiğine karar verir ve gereken hareketi yapar. Bu zincirin hızlı ve doğru işlemesi, trafikte ani gelişen durumların sonucunu belirler.
Önündeki aracın fren lambasının yanması, yan şeritten ansızın giren bir araç ya da kaygan zeminde savrulma gibi durumlarda karar ile hareket arasındaki süre saniyenin altındadır. Psikomotor yeteneklerin psikoteknik değerlendirmede ayrı bir başlık olarak ölçülmesinin nedeni budur.
Psikoteknik değerlendirmede hangi psikomotor alanlar ölçülür?
Karayolları Trafik Yönetmeliği, psiko-teknik değerlendirmede incelenecek sürücü özelliklerini zihinsel ve psikomotor olmak üzere ikiye ayırır. Psikomotor başlığı altında iki alan yer alır.
- Tepki hızı - Uyaranın fark edilmesi ile tepkinin verilmesi arasında geçen süre. Süre kısaldıkça tepki hızlanır, ancak verilen tepkinin doğru olması da aynı ölçüde önemlidir.
- Koordinasyon düzeyi - Farklı vücut hareketlerinin uyum içinde çalışması. Araç kullanırken el, göz ve ayak hareketlerinin birbirini desteklemesi gerekir.
Yönetmelikte sayılan bütün alanlar psikoteknik değerlendirmede incelenen sürücü özellikleri yazımızda, ölçülen yeteneklerin tamamı ise psikoteknik testi neleri ölçer yazımızda yer alıyor.
Ölçüm ALG cihazında nasıl yapılır?
Tepki hızı bölümünde ekranda farklı renk ve şekillerde uyaranlar belirir. Sürücü kimi uyaranlara el düğmeleriyle, kimilerine ayak pedallarıyla tepki verir; bazı uyaranlarda ise hiçbir tuşa basmaması istenir. Böylece hem tepkinin hızı hem de doğru uyarana verilip verilmediği kaydedilir.
Koordinasyon bölümünde ekranda simülasyon biçiminde bir yol görüntüsü vardır. Aracın hızı otomatik ayarlanır, sürücüden yalnızca direksiyonla şeritte dengeli kalması beklenir. Ölçüm, iskelet kasları ile merkezî sinir sisteminin uyum içinde çalışıp çalışmadığını gösterir.
| Başlık | Tepki hızı | Koordinasyon düzeyi |
|---|---|---|
| Ekranda görülen | Farklı renk ve şekillerde uyaranlar | Simülasyon yol ve araç görüntüsü |
| Kullanılan donanım | El düğmeleri ve ayak pedalları | Direksiyon |
| Kaydedilen | Süre, doğru tepki, atlanan uyaran, hatalı tepki | Şerit dışında geçen süre, düzeltme isabeti, denemeler arası değişim |
| Trafikteki karşılığı | Ani fren ve kaçınma manevrası | Direksiyon hâkimiyeti, savrulmada toparlama |
Her iki ölçüm de onaylı ALG psiko-teknik cihazında yapılır ve öncesinde deneme bölümü uygulanır. Diğer testlerle birlikte tüm değerlendirme kişinin algı ve refleksine göre 60 dakika ila 90 dakika sürer. Testlerin tamamı için psikoteknik raporunda uygulanan testler yazımıza bakabilirsiniz.
Sonuç sürücü için ne anlama gelir?
Psikomotor ölçümler, sürücünün ani bir tehlike karşısında ne kadar çabuk ve ne kadar isabetli davranabileceğine dair bilgi verir. Çok hızlı ama hatalı tepkiler, yavaş ama doğru tepkiler kadar güvenli sayılmaz; bu nedenle hız ve doğruluk birlikte okunur. Koordinasyon sonuçları ise kayma ya da savrulma gibi durumlarda direksiyon hâkimiyetinin ne ölçüde korunabileceği hakkında fikir verir.
Sonuçlar cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır ve psikolog tarafından yorumlanır. Tek bir ölçümdeki dalgalanma tek başına bir sonuç doğurmaz. Ayrıntılar için tepki hızı testi sonuçları ve koordinasyon düzeyi testi sonuçları yazılarımızı okuyabilirsiniz. İleri yaştaki sürücülerin sık sorduğu konuları 65 yaş üstü psikoteknik yazımızda topladık.
Psikomotor sonuçlar hangi testlerle birlikte okunur?
Psikoloğumuz psikomotor sonuçları, algı tarafını ölçen şu testlerle yan yana koyar.
- Dikkat testi sonuçları - geç ya da atlanan tepkilerin dikkat kaybından gelip gelmediğini ayırmak için.
- Geniş görüş alanı testi - yandan gelen uyarana verilen ayak tepkisini karşılaştırmak için.
- Hız ve mesafe algılama testi - hareketin dayandığı tahminin isabetini görmek için.
Rapordan sonra ne olur?
Psikomotor sonuçlar, 12 testin ortak değerlendirmesiyle aynı gün düzenlenen psikolog imzalı rapora yansır. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulur (Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 79); bu süre kaçırılırsa 6 ay geçmeden yeniden teste girilemez. Sonuca 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edilebilir. Ticari sürücülerde rapor Karayolu Taşıma Yönetmeliği madde 34/1-e gereği 5 yıl geçerlidir, yenileme için psikoteknik belgesi yenileme yazımıza bakabilirsiniz.
Teste nasıl hazırlanılır?
Psikomotor ölçümler yorgunluktan en çok etkilenen bölümlerdir. Değerlendirmeye dinlenmiş gelin ve önceki gece uykunuzu alın. Alkol almayın; alkol hem tepki süresini uzatır hem de hareketlerin doğruluğunu bozar. Gözlük ya da lens kullanıyorsanız yanınızda getirin. Sürekli kullandığınız bir ilaç varsa psikoloğa bildirin. Test günü rahat ve hareketi kısıtlamayan bir kıyafet tercih etmek de işinizi kolaylaştırır.
Uygulamada sık gördüğümüz durum, tepki bölümünde hız kazanmak için doğruluğun gözden kaçırılmasıdır. Merkezimizde deneme bölümü bu dengeyi kurmanız için vardır; acele etmeden, doğru uyarana doğru tuşla yanıt vermeye odaklanmak daha tutarlı bir sonuç verir.
Pendik Denge Psikoteknik Merkezi 2022’den beri Kaynarca Mah. Şehit Mustafa Köse Sok. No 5B’dedir; Marmaray Kaynarca istasyonuna yaklaşık 800 metre, M4 Tavşantepe istasyonuna yaklaşık 1,2 km uzaklıktadır. Merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı bir psiko-teknik değerlendirme merkezidir; ruhsat ve belgelerimizi inceleyebilir, randevu ve bilgi için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Psikomotor yetenek ile refleks aynı şey midir?
Hayır, refleks psikomotor yeteneğin yalnızca bir parçasıdır.
Psikomotor yetenek, uyaranı algılama, doğru kararı verme ve hareketi düzgün uygulama basamaklarının tamamını kapsar. Bu nedenle sadece hızlı olmak yetmez, hareketin doğru olması da gerekir.
Psikomotor yetenekler geliştirilebilir mi?
Dinlenmiş olmak, alkol ve uyku düzeni gibi etkenler bu yeteneklerin o günkü performansını doğrudan etkiler.
Düzenli araç kullanımı ve dikkat gerektiren alıştırmalar el, göz ve ayak uyumuna katkı sağlayabilir. Yorgunluk ise en sık görülen performans düşürücü etkendir.
Testte hangi organlarla tepki veriliyor?
Tepkiler el düğmeleri, ayak pedalları ve dokunmatik ekran aracılığıyla verilir.
Koordinasyon bölümünde direksiyon kullanılır. Hangi uyarana hangi organla tepki verileceği her testin başında anlatılır ve deneme yapılır.
Psikomotor sonuçlar yaşa göre değişir mi?
Sonuçlar cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır ve psikolog tarafından diğer testlerle birlikte yorumlanır.
4 sayılı Cetvelde yaşa bağlı bir eleme ölçütü yer almaz, raporda belirleyici olan ölçülen performanstır. Bu yüzden ileri yaş tek başına olumsuz sonuç anlamına gelmez.
Kaynaklar
Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org
