Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez
Güncelleme notu Yan paneller ve odak görevindeki tepkileri gösteren tablo, rapor sonrası süreler ve ilgili test yazılarına bağlantılar eklendi. 24 Eylül 2026 tarihinde norm karşılaştırmasına ilişkin anlatım, 4 sayılı Cetvelin 16. maddesindeki Türkiye geneli tek norm grubu kuralına göre düzeltildi.
Kısa cevap
Geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme testi nasıl değerlendirilir?
Pendik’te psikoteknik raporu düzenleyen Denge Psikoteknik Merkezi’nde geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme testi, uyaranın ilk fark edildiği nokta, tepki süresi ve odaktaki yanıltıcı uyaranlara tepki verilip verilmediği birlikte okunarak değerlendirilir. Ölçüm, onaylı ALG psiko-teknik cihazının yan panelleriyle psikolog eşliğinde yapılır ve sonuç diğer yetenek alanlarıyla birlikte yorumlanır.
Kısa özet
- Test, bakılan noktanın dışından gelen uyaranların fark edilmesini ölçer.
- Ölçüm yaklaşık yüz kırk derecelik görüş alanı içinde yapılır.
- Sürücü ekrandaki görevi sürdürürken yan panellerden gelen uyaranlara tepki verir.
- Odak noktasındaki yanıltıcı uyaranlara tepki verilmemesi beklenir.
- Sonuç, çevresel görüşün trafikteki yeterliliği hakkında bilgi verir.
İçindekiler
Geniş görüş alanı içinde uyaran fark etme, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin psiko-teknik değerlendirmede incelenmesini istediği zihinsel yeteneklerden biridir. Yönetmelik, yaklaşık yüz kırk derecelik görüş alanı içinde kişinin uyaranı ilk fark ettiği noktanın ve o anda doğru tepki verip vermediğinin ölçülmesini öngörür.
Test neyi ölçer?
Ölçülen şey, sürücünün doğrudan baktığı noktanın dışından gelen uyaranları fark edebilmesidir. Trafikte bakış çoğunlukla öne yönelir; yan şeritten yaklaşan bir araç ya da kaldırımdan çıkan bir yaya ise çevresel görüşle fark edilir. Bu nedenle test, çevresel görüş olarak da adlandırılır.
Test ALG cihazında nasıl uygulanır?
Ölçüm, onaylı ALG psiko-teknik cihazının yan panelleri kullanılarak psikolog eşliğinde yapılır. Sürücüden önce ekrandaki bir görevi sürdürmesi istenir; örneğin belirli renkteki şekli eşleştirmesi beklenir. Bu görev devam ederken yan panellerden uyaranlar geçer. Uyaran sağdan geçiyorsa sağ ayakla sağ pedala, soldan geçiyorsa sol ayakla sol pedala basılır.
Ekranın merkezinde yanıltıcı uyaranlar da sunulur; bunlara tepki verilmemesi beklenir. Testten önce deneme bölümü uygulanır. Bu test, merkezimizde uygulanan 12 psikoteknik testinden biridir ve tüm değerlendirme kişinin algı ve refleksine göre 60 dakika ila 90 dakika sürer.
Ekrandaki durumlar ve beklenen tepki
| Durum | Beklenen davranış | Kaydedilen |
|---|---|---|
| Sağ yan panelde uyaran | Sağ ayakla sağ pedala basmak | Fark etme noktası ve tepki süresi |
| Sol yan panelde uyaran | Sol ayakla sol pedala basmak | Fark etme noktası ve tepki süresi |
| Ekranın ortasındaki görev | Görevi aksatmadan sürdürmek | Odak görevinin doğruluğu |
| Ortadaki yanıltıcı uyaran | Tepki vermemek | Hatalı tepki sayısı ve oranı |
Sonuçlar nasıl okunur?
Cihaz ham ölçüm verisini üretir, yorumu psikolog yapar. Sonuç okunurken şu noktalar dikkate alınır.
- Uyaranın ilk fark edildiği nokta - Uyaranın görüş alanının ne kadar dışındayken fark edildiği, odak noktasına olan uzaklığa göre kaydedilir.
- Tepki süresi - Görüş alanının kenarından gelen uyaranlara verilen tepkinin gecikip gecikmediği incelenir.
- Yanıltıcı uyaranlara verilen tepkiler - Odak noktasındaki yanıltıcı uyarana tepki verilmesi hatalı tepki sayılır ve oranı değerlendirilir.
- Sağ ve sol dengesi - Hataların bir tarafta yoğunlaşması, dikkat testi sonuçlarıyla birlikte yorumlanır.
Kaydedilen değerler, cihazda tanımlı ve Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerleriyle karşılaştırılır. Böylece sürücünün sonucu, Türkiye genelinden elde edilmiş norm grubuna göre konumlanır ve psikolog tarafından yorumlanır.
Çevresel görüşün gerçek trafikteki karşılığı
Sürücüler genellikle önlerine odaklanır, bu da yandan gelen uyaranların gözden kaçmasına yol açabilir. Kavşağa yaklaşırken sağdan gelen aracın, park hâlindeki araçların arasından çıkan yayanın ya da yan şeritte kör noktaya giren motosikletin fark edilmesi çevresel görüşe bağlıdır. Ticari araçlarda araç boyutu nedeniyle bu alan daha da önem kazanır.
Bu sonuç hangi testlerle karşılaştırılır?
Psikoloğumuz çevresel görüş sonucunu şu ölçümlerle birlikte ele alır.
- Dikkat testi sonuçları - hataların bir tarafta toplanıp toplanmadığını iki testte birden görmek için.
- Tepki hızı testi sonuçları - ayak tepkisindeki gecikmenin fark etmeden mi hareketten mi kaynaklandığını ayırmak için.
- Görsel süreklilik testi - odak görevindeki aksamanın görsel takip becerisiyle ilişkisini anlamak için.
- Hız ve mesafe algılama testi - yandan yaklaşan hareketin ne zaman ve ne kadar doğru kestirildiğini birlikte değerlendirmek için.
Sonuç sürücü için ne anlama gelir?
Sonuç, sürücünün çevresindeki tehlikeleri zamanında görebilme kapasitesi hakkında bilgi verir. Değerlendirme tek başına yapılmaz; sonuç, dikkat ve tepki hızı ölçümleriyle birlikte ve cihazın Türkiye geneli için belirlenmiş norm değerlerine göre yorumlanır. Genel çerçeve için test sonuçları nasıl değerlendirilir yazımıza bakabilirsiniz.
Bu testin sonucu, diğer 11 testle birlikte psikolog imzalı rapora yansır ve rapor aynı gün verilir. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde psikiyatri uzmanına başvurulur (Karayolları Trafik Yönetmeliği madde 79); bu süre kaçırılırsa 6 ay boyunca yeniden teste girilemez. Sonuca 30 gün içinde il sağlık müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edilebilir, itiraz sürecini psikoteknikten kalırsam ne olur yazımızda anlattık. Ticari sürücülerde rapor 5 yıl geçerlidir (Karayolu Taşıma Yönetmeliği madde 34/1-e).
Teste nasıl hazırlanılır?
Değerlendirmeye dinlenmiş gelin ve önceki gece uykunuzu alın. Alkol almayın; alkol çevresel görüşü ve tepki süresini doğrudan etkiler. Gözlük ya da lens kullanıyorsanız mutlaka yanınızda getirin. Sürekli kullandığınız bir ilaç varsa değerlendirme öncesinde psikoloğa bildirin; ayrıntılar gözlük, lens ve ilaç yazımızda.
Uygulamada en sık gördüğümüz hata, yan uyaranı yakalamak için başı ya da gözleri yana çevirmektir; bu sırada ekrandaki görev aksar ve ölçüm amacından uzaklaşır. Bakışı ekranın ortasında tutup yan panelleri göz ucuyla izlemek testin doğru kurgusudur.
Pendik Denge Psikoteknik Merkezi 2022’den beri Kaynarca Mah. Şehit Mustafa Köse Sok. No 5B adresindedir; Marmaray Kaynarca istasyonuna yaklaşık 800 metre ve M4 Tavşantepe istasyonuna yaklaşık 1,2 km mesafededir. Merkezimiz İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlıdır; ruhsat ve belgelerimize bakabilir, randevu için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bu test neyi ölçer?
Sürücünün doğrudan baktığı noktanın dışından gelen uyaranları fark edip doğru tepki verebilmesini ölçer.
Geniş görüş alanı, yan şeritten yaklaşan araç ya da kaldırımdan çıkan yaya gibi durumların zamanında görülmesini sağlar.
Test sırasında başımı çevirebilir miyim?
Hayır, ölçümün geçerli olması için başın sabit tutulması ve bakışın ekrandaki göreve yönelik kalması gerekir.
Yan uyaranların çevresel görüşle fark edilmesi beklenir. Psikolog test öncesinde doğru oturuş ve bakış mesafesini ayarlar.
Aynı anda iki işi birden yapmak gerekiyor mu?
Evet, test ikili görev üzerine kuruludur.
Sürücü ekrandaki görevi sürdürürken yan panellerden geçen uyaranlara ayakla tepki verir. Bu yapı, gerçek trafikte öne odaklanırken çevreyi de izleme durumunu yansıtır.
Çevresel görüş testi göz muayenesi yerine geçer mi?
Hayır, geçmez.
Test görme keskinliğini tıbbi olarak ölçmez, yandan gelen uyaranı fark edip doğru tepki verebilmeyi ölçer. Görmeye ilişkin muayene sürücü sağlık raporu için ayrıca yapılır.
Kaynaklar
Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org
