Çekici ve Kurtarıcı Şoförü Psikoteknik Alır mı, K1 Belgesi, SRC ve Ehliyet

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 2, 6, 14 ve 34. maddeleri, Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75, 76, 100, 122 ve 133. maddeleri, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı I. Bölge Müdürlüğünün yetki belgesi listesi ve Emniyet Genel Müdürlüğünün kurtarıcı denetimi duyurusu karşılaştırılarak ilk kez yayımlandı.

Çekici ve kurtarıcı şoförü psikoteknik raporu almak zorundadır. Ücret karşılığı arızalı ya da kazalı araç taşıyan kurtarıcı, K1 yetki belgesine özel amaçlı taşıt olarak kaydedilir. Bu taşıtı süren şoför Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin (KTY) 34/1-a bendi gereği SRC 4, 34/1-e bendi gereği de 5 yılda bir yenilenen psikoteknik raporu taşır.

Bu sayfadaki çekici, yolda kalan otomobili platformuna alan ya da liftle çeken oto kurtarıcıdır. Yarı römork çeken TIR çekicisinin şoförüyseniz belgelerinizi kamyon ve TIR şoförü psikoteknik sayfasında bulabilirsiniz. Aşağıda yetki belgesinden ehliyete, yoldaki kurallardan test gününe kadar kurtarıcı şoförünün dosyasını sırayla anlattık.

Kurtarıcı şoförü neden psikoteknik almak zorunda

Karayolu Taşıma Yönetmeliği, kamuya açık karayolunda motorlu taşıtla yapılan yolcu ve eşya taşımalarının tamamını kapsar. Kurtarıcının taşıdığı yük bir araçtır ve bu iş ücret karşılığı yapıldığında ticari eşya taşımacılığı sayılır. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 133. maddesi de çekilerek götürülmesi gereken araçların, kurtarıcı olarak adlandırılan özel amaçlı taşıtlarla çekileceğini söyler.

Yönetmeliğin 34. maddesi belge türüne bakmadan, kapsamdaki taşıtı kullanan her şoförden aynı şeyleri ister. İşe uygun mesleki yeterlilik belgesi, sayılan ağır suçlardan hürriyeti bağlayıcı ceza almamış olmak ve beş yılda bir alınan psikoteknik rapor. Kurtarıcı şoförü için bu belgenin adı SRC 4’tür, çünkü yapılan iş yurt içi eşya taşımacılığıdır.

Kuralın sahada nasıl uygulandığını Emniyet Genel Müdürlüğünün bir duyurusu gösteriyor. 11-17 Aralık 2023’te ülke genelinde eş zamanlı yapılan kurtarıcı ve çekici denetiminde 14.018 araç ve sürücü kontrol edildi. 190 araçta yetki belgesi, 148 sürücüde mevzuatın öngördüğü SRC ya da geçerli psikoteknik raporu bulunmadığı tespit edildi.

K1 mi K1(Ö) mü, belge nasıl alınıyor

K1, ticari amaçla eşya taşımacılığı yapacaklara verilen yetki belgesidir. Standart K1 için gerçek kişiden en az 1 birim taşıt ve 25 tonluk, tüzel kişiden en az 2 birim taşıt ve 50 tonluk asgari kapasite istenir. Yönetmeliğin 14. maddesi burada kurtarıcıyı ayrı tutar. Trafik tescil belgesinde özel amaçlı olarak tescil edilmiş taşıtla başvurandan bir birim taşıt dışında asgari kapasite aranmaz.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı I. Bölge Müdürlüğü bu belgeyi K1Ö adıyla listeliyor ve belgeye yalnızca özel amaçlı taşıt eklenebildiğini belirtiyor. Özelliğin ruhsata işlenmiş olması şart. Yönetmeliğin 24. maddesi özel amaçlı ve özel donanımlı taşıtların bu niteliğinin araç tescil belgesinde yazılı olmasını ister.

Yetki belgesi firmanın, SRC ve psikoteknik raporu şoförün belgesidir. Kurtarıcının sahibi direksiyona kendisi geçiyorsa bu iki belge ondan da istenir. Belge türlerinin tamamını yetki belgesi türlerine göre SRC ve psikoteknik rehberinde tablo hâlinde topladık.

Kurtarıcı şoförünün dosyasında neler bulunur

Ehliyet sınıfını kurtarıcının adı değil ruhsatı belirler. Azami yüklü ağırlığı 3.500 kilograma kadar olan kamyonet B, 3.500 ile 7.500 kilogram arası kamyon C1, daha ağır kamyon C sınıfıyla kullanılır. C1 için 18, C için 21 yaşını bitirmiş olmak gerekir. Kurtarıcıya römork takılacaksa römorkun ağırlığına göre BE, C1E ya da CE sınıfı gerekebilir. Takograf kartıyla ilgili ayrıntılar takograf kartı ve psikoteknik yazısında.

Belediye ve kamu kurumlarının kurtarıcıları kapsamda mı

Yönetmeliğin 2. maddesi resmî taşıtlarla yapılan ve ticari olmayan taşımaları kapsam dışında tutar. 34. maddenin son cümlesi de kamu kurumlarının ticari olmayan taşıma hizmetlerinde kullanılan taşıtları süren kamu personelinden SRC aranmayacağını açıkça yazar. Psikoteknik tarafı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 29.11.2021 tarihli görüşü, bu personelden rapor da aranmadığı yönündedir. Aynı yazıda aktarılan Ulaştırma Bakanlığı görüşü ise personelin 34/1-e çerçevesinde değerlendirilebileceğini söyler. Bu yüzden belediyenin kendi kurtarıcısında rapor şartını pratikte kurumun işe alım ilanı ya da iç yönergesi belirler.

Özel firmaların kamu adına yaptığı çekme işleri ise ayrı bir çerçeveye bağlı. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 122. maddesine göre trafikten men edilen araçlar öncelikle trafik kuruluşlarının ve kamu kurumlarının çekicileriyle götürülür. İhtiyaç olursa bu iş büyükşehirlerde UKOME, diğer yerlerde il ve ilçe trafik komisyonu kararıyla özel kişilere verilebilir. Bu durumda çekici ve kurtarıcı sahip ve şoförlerinin kamu güvenliğine, mal varlığına ve devlete karşı suçlar gibi sayılan suçlardan hüküm giymemiş olması aranır. İstanbul’daki ücret ve şartlar UKOME kararıyla belirlenir.

Yolda kurtarıcı şoförünü ilgilendiren kurallar

• Çekme usulü. Çekilmesi gereken araç kurtarıcıyla götürülür. Arızalı ya da ışık ve fren donanımı bozuk bir aracın başka bir araçla en yakın onarım yerine çekilmesi ise 133. maddedeki şartlara bağlıdır.
• Lift kullanımı. Yasak yere park edilmiş araçların kaldırılmasında gerektiğinde lift kullanılır ve görevliler aracın zarar görmemesi için gereken dikkati göstermek zorundadır (md. 120 ve 121).
• Hız sınırı. Arızalı bir aracı çeken araç için saatteki azami hız yerleşim yeri içinde 20, şehirlerarası çift yönlü yolda 20, bölünmüş yolda 30, otoyolda 40 kilometredir (md. 100).
• Takograf kartı. Takograf zorunlu taşıtta şoförün başkasına ait ya da geçersiz kartla veya kartsız sürmesi, yetki belgesi sahibine her ihlal için 75 uyarma getirir (KTY 35/2).

Gece çağrısına çıkılan, E-5 ve TEM gibi yoğun akslarda emniyet şeridinde çalışılan bir meslekte psikoteknik testin ölçtüğü beceriler doğrudan işin içindedir. Hız ve mesafe tahmini, çevresel görüş ve tepki hızı, kaza yerinde manevra yaparken en çok ihtiyaç duyulan becerilerdir.

Adım adım çekici ve kurtarıcı şoförü nasıl olunur

1. Kurtarıcının ruhsatına uygun ehliyeti alın, çoğu araçta C1 ya da C sınıfı gerekir.
2. MEB’e bağlı bir ulaştırma hizmetleri kursunda SRC 4 eğitimini tamamlayıp sınavı geçin.
3. İl Sağlık Müdürlüğü onaylı bir psiko-teknik değerlendirme merkezinde 12 testlik değerlendirmeye girin.
4. Rapor tarihinden itibaren 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına başvurun, rapor bu muayeneden sonra e-Devlet’e işlenir.
5. Kurtarıcı kamyon cinsiyse ve sayısal takograf taşıyorsa kendi adınıza takograf sürücü kartı çıkarın.
6. K1 belgeli bir firmada ya da kendi K1(Ö) belgenizle çalışmaya başlayın, UKOME yetkili çekme işlerinde adli sicil kaydınız ayrıca incelenir.

SRC kursuna kayıt için psikoteknik raporu istenmediğinden iki adımı aynı dönemde yürütebilirsiniz. İki belgenin farkını psikoteknik ve SRC farkı yazısında, raporun kalan süresini hesaplamayı psikoteknik belgesi kaç yıl geçerlidir yazısında anlattık. Kendi işini kuran bir kurtarıcı sahibi aynı şeyi şoförleri için de takip etmeli, filo tarafındaki adımlar firmalar için psikoteknik rehberinde.

Merkezimizde değerlendirme nasıl yapılır

2022’den bu yana Kaynarca’da hizmet veren merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, psikoloğumuz Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır ve testler kamera kaydıyla yürütülür. Uygulamada kurtarıcı şoförüne uygulanan test bataryası diğer ticari sürücülerle aynıdır, ayrı bir çekici sınavı yoktur. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Bilgisayar bilgisi gerekmez, kimlik ve ehliyet fotokopisi yeterlidir.

Merkezimiz yetki belgesi ya da SRC işlemi yapmaz, yalnızca psikoteknik değerlendirmeyi yapıp raporu düzenler. Sonuca katılmıyorsanız 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğüne dilekçeyle itiraz edebilirsiniz. Gece nöbetinden çıkıp doğrudan teste gelmeyin, uykusuzluk tepki ve dikkat ölçümlerine yansır.

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi Kaynarca Mah. Şehit Mustafa Köse Sok. No 5B adresinde, E-5 yan yol üzerindedir. Kurtarıcıyla gelmek yerine binek araç ya da toplu taşımayı tercih edin, Marmaray Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre, M4 Tavşantepe istasyonu yaklaşık 1,2 kilometre uzaklıktadır. Pazartesi - Cumartesi 09.00 - 18.00 arasında açığız. Ücret bilgisi psikoteknik ücreti sayfasında, randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz. Benzer işlerde çalışanlar için hafriyat kamyonu şoförü ve tanker şoförü sayfalarını da hazırladık.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org