TIR Şoförü Nasıl Olunur, C ve CE Ehliyetten Uluslararası Sefere

Psikolog Ceylan DEMİR tarafından incelendi İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı merkez

Güncelleme notu 24 Eylül 2026 tarihinde Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75 ve 76. maddeleri, Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün SRC-5 açıklamalarına göre ilk kez yayımlandı. Aynı gün Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliğinin 14. maddesine göre SRC-5 için 66 yaş sınırı ve psikoteknik şartının Karayolu Taşıma Yönetmeliği 34/1-e’den geldiği eklendi. Yine 24 Eylül 2026’da TOBB STAUM başvuru koşullarına göre takograf kartı başvurusunda psikoteknik raporu istenmediği notu ve ilgili yazıya bağlantı eklendi.

TIR şoförlüğü kademeli ilerleyen bir yol. Önce B, sonra kamyon için C, en sonda çekiciye dorse takabilmek için CE sınıfı ehliyet alınıyor. Ehliyet bittiğinde iş bitmiyor. Mesleki yeterlilik belgesi, psikoteknik raporu ve takograf kartı olmadan ücret karşılığı yük taşınamıyor, tehlikeli madde taşınacaksa bir belge daha ekleniyor.

Bu yazı mesleğe yeni girecekler için. Zaten kamyon ya da TIR kullanıyor, SRC 3 yenilemesi veya firma dosyası gibi konulara bakıyorsanız kamyon ve TIR şoförü psikoteknik sayfası daha uygun.

TIR kullanmak için hangi ehliyet gerekir

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 75. ve 76. maddeleri yük taşıyan araçlar için sınıfları ve alt yaşları şöyle sıralıyor.

• C1 - azami yüklü ağırlığı 3.500 kilogramın üzerinde olup 7.500 kilogramı geçmeyen kamyon ve çekiciler, 18 yaş
• C - kamyon ve çekici, 21 yaş, en az B sınıfı ehliyet sahibi olmak şartıyla
• CE - C sınıfıyla kullanılan araca 750 kilogramın üzerinde römork ya da yarı römork takılmış birleşik araçlar, 21 yaş, C sınıfı ehliyet sahibi olmak şartıyla

Çekici ve dorseden oluşan TIR birleşik bir araç olduğu için CE sınıfı gerekiyor. B’den doğrudan CE’ye geçilemiyor, arada C sınıfı alınmalı. CE sınıfı ehliyet B, C ve C1 sınıflarıyla kullanılan araçları da kapsıyor. Tek parça kamyonla başlayıp birkaç yıl sonra çekiciye geçmek isteyenler için de sıra aynı, yalnızca CE adımı sonraya kalıyor.

SRC 4 mü, SRC 3 mü almalısınız

Yurt içinde eşya ve kargo taşıyacaksanız SRC 4, yurt dışına çıkacaksanız SRC 3 gerekiyor. SRC 3 sahibi SRC 4’ü de almış sayılıyor, tersi geçerli değil. Belge MEB’e bağlı özel ulaştırma hizmetleri kurslarında eğitim ve teorik sınavla alınıyor, sınavda 100 üzerinden 60 yeterli.

SRC, ehliyet sınıfına değil yaptığınız işe bağlı bir belge. Kamyonla başlayıp çekiciye geçtiğinizde yeniden SRC almanız gerekmez, ama yurt içinden uluslararası taşımaya geçtiğinizde SRC 3 için müfredata göre fark derslerine devam edip sınava girmeniz gerekir. Belge türlerinin tamamını mesleki yeterlilik belgeleri sayfasında topladık.

Psikoteknik raporu hangi aşamada alınmalı

Ehliyet ve SRC tamamlandığında firmanın soracağı ilk belgelerden biri psikoteknik raporu olur. Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendi, yönetmelik kapsamındaki taşıtı kullanan her şoförün bu raporu beş yılda bir almasını şart koşuyor. SRC kursuna kayıt için rapor istenmediğinden psikoteknik değerlendirmeyi kursla aynı dönemde yaptırabilirsiniz.

Değerlendirme İl Sağlık Müdürlüğü tarafından onaylı ve ruhsatlı bir merkezde, psikolog eşliğinde 12 testle yapılır. Psikoteknik testleri kişinin algı, refleks ve konsantrasyonuna, cihazın norm değerlerine göre 60 dakika ila 90 dakika arasında sürer. Yük taşıyan şoför için hız ve mesafe tahmini ile çarpışma tahmini testleri ayrı bir anlam taşır, çünkü yüklü bir çekicinin durma mesafesi otomobile göre çok daha uzundur. Gece sürüşünden çıkıp doğrudan teste gelmeyin.

Raporu aldıktan sonra 45 gün içinde bir psikiyatri uzmanına başvurmanız gerekir, aksi hâlde 6 ay boyunca yeniden teste girilemez. Rapor psikiyatri muayenesinden sonra e-Devlet’e işlenir ve 5 yıl geçerli olur. Uluslararası sefere çıkacaksanız bitiş tarihinin seferin ortasına denk gelmemesine dikkat edin, rapor yalnızca Türkiye’deki ruhsatlı merkezlerde yenilenir. Genel süreç psikoteknik belgesi nasıl alınır yazısında.

Adım adım TIR şoförlüğü

Ehliyet adımları sırayla ilerliyor, SRC ve psikoteknik ise birbirini beklemiyor.

Takograf kartı nasıl alınır

Takograf, sürüş ve dinlenme sürelerini kaydeden cihaz. Takograf kullanması zorunlu taşıtları süren şoför, adına düzenlenmiş bir sürücü kartıyla çalışır. Kartı TOBB veriyor, ön başvuru e-Devlet’teki Sayısal Takograf Kart Başvuru Sistemi üzerinden yapılıyor. Başvuruda psikoteknik raporu istenmiyor, kartın süresi ve raporla ilişkisi takograf kartı ve psikoteknik yazısında.

Kart kişiye özel ve bu kural artık sert bir yaptırıma bağlı. Mesleki yeterlilik yönetmeliğinde 29 Ocak 2026’da yapılan değişiklikle, başkasının kartını kullanan sürücünün de kartı veren sürücünün de SRC belgesi iptal ediliyor. Karayolu Taşıma Yönetmeliği ayrıca başkasına ait ya da geçersiz kartla veya kartsız araç kullanıldığında firmaya her ihlal için 75 uyarma öngörüyor.

Tehlikeli madde taşıyacaksanız ADR belgesi gerekir mi

Gerekir. Türkiye ADR anlaşmasına taraf olduğu için yurt içinde ya da yurt dışında tehlikeli madde taşıyan sürücü, Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Sertifikası, yani SRC-5 taşımak zorunda. Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğünün açıklamasına göre temel eğitim 18 saat teorik ve 1 saat uygulamadan oluşuyor. Tanker taşımacılığı için 12 saat teorik ve 1 saat uygulamalı ek eğitim alınıyor.

Eğitimi Bakanlıkça yetkilendirilmiş kuruluşlar veriyor, sınav 1 saat sürüyor ve 60 puan yeterli. Belge 5 yıl geçerli, yenilemek için son yılda yenileme eğitimi alıp Bakanlığın sınavını yeniden geçmek gerekiyor. SRC-5 psikoteknik raporunun yerini tutmaz, akaryakıt ya da kimyasal taşıyan şoförden rapor ayrıca istenir. Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanlığı ve Tehlikeli Mal Taşımacılığı Sürücü Eğitimi Yönetmeliğinin 14. maddesi SRC-5 alacak kişide 66 yaşından gün almamış olmayı şart koşar, psikoteknik raporunu ise saymaz. Rapor şartı tanker ya da tehlikeli madde aracını süren şoföre Karayolu Taşıma Yönetmeliğinin 34/1-e bendinden gelir ve 5 yılda bir yenilenir. Akaryakıt, LPG ve kimyasal tankerlere özgü kuralları tanker şoförü psikoteknik yazısında ayrıca topladık.

U-ETDS bildirimi şoförü nasıl etkiler

Yetki belgeli nakliye firması taşımalarını Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının U-ETDS sistemine bildirir. Taşıma senedindeki bilgiler taşıma başlayıncaya kadar girilir, şoförün bilgisi de aynı son ana kadar, araca bineceği noktayla birlikte yazılır. Bu bilgi mücbir sebep dışında değiştirilemez ve aynı şoför fiilen çalıştığı saatlerde başka bir taşımaya yazılamaz. Eşya taşımasında şoför bilgisi hiç girilmezse firmaya 10, çakışan taşımaya yazılan şoför için 30 uyarma verilir.

Tuzla’daki sanayi bölgelerinden ya da Aydınlı’dan sabah erken yola çıkacak bir TIR’ın kaydı, araç kapıdan çıkmadan tamamlanmış olmalı. Sisteme yazılan şoförün SRC’si ve psikoteknik raporu da geçerli olmalı. Ayrıntılar UETDS şoför bildirimi yazısında.

Hangi durumlar TIR şoförünün belgelerini riske atar

Mesleğe girdikten sonra belgeleri korumak da işin parçası. Mesleki yeterlilik yönetmeliğine göre SRC 3 ya da SRC 4 sahibinin kaçakçılık, uyuşturucu ticareti, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi yönetmelikte sayılan suçlardan adli sicil kaydı bulunduğu tespit edilirse belgesi iptal edilir. Başkasının takograf kartını kullanmak da aynı sonucu doğurur.

Ehliyet tarafında 7574 sayılı Kanunla gelen bir kural ticari sürücüleri doğrudan ilgilendiriyor. Ticari araçta 5 yıl içinde toplam 3 kez alkollü araç kullanma ya da ölçümü reddetme sürücü belgesinin iptaline yol açıyor. Yeniden ehliyet almak için bekleme süresi, psikoteknik değerlendirme, sağlık kurulu raporu, kurs ve sınav gerekiyor. Hangi ihlalde ne istendiğini psikoteknik zorunlu hâller tablosunda bulabilirsiniz.

Randevu ve ulaşım

2022’den bu yana Kaynarca’da hizmet veren merkezimizde değerlendirme ALG psiko-teknik sürücü değerlendirme sisteminde, psikoloğumuz Ceylan DEMİR eşliğinde yapılır ve testler kamera kaydıyla yürütülür. Uygulamada TIR şoförü adayına uygulanan test bataryası diğer ticari sürücülerle aynıdır, ayrı bir TIR sınavı yoktur. Rapor e-İmzalı düzenlenir ve e-Devlet üzerinden sorgulanabilir.

Pendik Denge Psikoteknik Merkezi Kaynarca’da, E-5 yan yol üzerinde. Sokaklar dar olduğu için TIR ya da kamyonla değil, binek araçla veya Marmaray’la gelin, Kaynarca istasyonu yaklaşık 800 metre uzaklıkta. Pazartesi - Cumartesi 09.00 - 18.00 arasında açığız, testleri Psikolog Ceylan DEMİR uygular ve raporu imzalar. Randevu için randevu sayfasını kullanabilir ya da 0549 493 42 43 numarasını arayabilirsiniz. Değerlendirme ücreti psikoteknik ücreti sayfasında.

Yük yerine yolcu taşımayı düşünüyorsanız otobüs şoförü nasıl olunur yazısında D sınıfı ehliyetten SRC 1 ve SRC 2’ye kadar izlenecek yolu anlattık.

Sık sorulan sorular

Son güncelleme 24 Eylül 2026 Editör iletişimi info@psikoteknikmerkezi.org